Kluczowe wnioski:
Od kilku tygodni lub miesięcy chodzi Ci po głowie pomysł na biznes. Masz już jego wizję, planujesz kanały sprzedaży, a w myślach zastanawiasz się, na co przeznaczysz zarobione pieniądze. Wycieczki? Dom z ogródkiem?
Aby te plany mogły się ziścić, musisz zrobić pierwszy krok – założyć firmę. Zanim jednak przystąpisz do jej rejestracji, przemyśl kilka istotnych kwestii.
Podstawową i najczęściej wybieraną formą jest jednoosobowa działalność gospodarcza, czyli JDG. Jest najpopularniejszą formą prowadzenia działalności przez początkujących przedsiębiorców, dlatego w dalszej części artykułu skupię się właśnie na niej. To sytuacja, w której sam prowadzisz firmę. Przynajmniej na początku będziesz więc jej właścicielem, osobą zarządzającą i często również jedynym pracownikiem. Oj, możesz nie polubić swojego szefa.
Przed zarejestrowaniem firmy możesz w niektórych przypadkach prowadzić tzw. działalność nierejestrowaną. Na czym ona polega, dowiesz się z naszego artykułu „Działalność nierejestrowana – jak założyć i zacząć działać?".
Takie rozwiązanie może być odpowiednie, jeżeli Twoim celem jest jedynie dorobienie do etatu albo sprawdzenie, czy dany pomysł biznesowy się przyjmie. Jeśli jednak planujesz rozwijać działalność na większą skalę, naturalnym krokiem będzie zarejestrowanie firmy.
Inną formą prowadzenia działalności w Polsce jest spółka, dlatego dla porządku wspomnę również o niej.
Słysząc słowo „spółka", możesz wyobrażać sobie dużą korporację z licznymi działami i partnerami zarządzającymi. Takie spółki oczywiście istnieją, ale w praktyce wiele z nich to niewielkie podmioty prowadzone przez dwóch lub kilku wspólników.
Na początku wystarczy, że poznasz 3 podstawowe rodzaje spółek.
Wróćmy jednak do jednoosobowej działalności gospodarczej.
Moim zdaniem wybór nazwy firmy jest obszarem, który wywołuje u przyszłych przedsiębiorców najwięcej emocji. Prawdopodobnie spędziłeś już niejedną godzinę, zastanawiając się, jaką nazwę wybrać.
Nazwa firmy może być oparta na:
Pamiętaj jednak, że nazwa jednoosobowej działalności gospodarczej musi zawierać Twoje imię i nazwisko. Możesz dodać do nich inne określenia, ale nie możesz ich całkowicie pominąć.
Przykład:
Kilka lat temu nazwałem swoją firmę „KN Krzysztof Niemiec". Rozwijając markę TAXOLOGIA, włączyłem ją do oficjalnej nazwy firmy. Obecnie brzmi ona: „KN Krzysztof Niemiec TAXOLOGIA".
Dodatkowe oznaczenie może znajdować się zarówno przed imieniem i nazwiskiem, jak i po nich. Jeżeli masz drugie imię, nie musisz umieszczać go w nazwie firmy.
Nazwa nie może jednak wprowadzać odbiorców w błąd, np. co do rodzaju prowadzonej działalności, jej rozmiaru albo posiadanych uprawnień.
Wskazując adres związany z działalnością, musisz pamiętać, że określone dane ujawnione w CEIDG będą publicznie dostępne.
Jeżeli działalność prowadzisz w lokalu użytkowym, np. w biurze, gabinecie lub sklepie, zazwyczaj nie stanowi to problemu.
Sytuacja wygląda inaczej, gdy jako adres firmy podajesz adres swojego domu lub mieszkania. W takim przypadku osoby korzystające z publicznej wyszukiwarki mają dostęp do tych danych.
Warto więc wcześniej zastanowić się, jakie dane zostaną ujawnione w CEIDG i czy rzeczywiście chcesz posługiwać się adresem prywatnym.
Jako dzień, od którego rozpoczynasz prowadzenie działalności gospodarczej, najczęściej wskazuje się datę bieżącą lub przyszłą. Możliwe jest jednak również wskazanie daty wcześniejszej. Może się tak zdarzyć, jeżeli dopiero po czasie zorientujesz się, że obowiązek rejestracji działalności powstał już wcześniej.
Przykład:
5 lipca przekroczyłeś limit przychodów uprawniający do prowadzenia działalności nierejestrowanej, a wniosek składasz 10 lipca. W takim przypadku możesz wskazać wcześniejszą datę rozpoczęcia działalności.
Pamiętaj jednak, że wpisanie daty wstecznej może wiązać się z dodatkowymi obowiązkami podatkowymi, ubezpieczeniowymi i ewidencyjnymi. Sama rejestracja nie sprawia magicznie, że wcześniejsze obowiązki znikają.
Kody Polskiej Klasyfikacji Działalności określają rodzaj prowadzonej działalności. Kiedy rozpoczynasz działalność gospodarczą, musisz wskazać odpowiednie kody PKD – jeden kod przeważającej działalności oraz pozostałe kody odpowiadające czynnościom, które rzeczywiście zamierzasz wykonywać.
Wbrew powszechnemu przekonaniu brak konkretnego kodu PKD nie zawsze oznacza, że automatycznie nie możesz wykonać pojedynczej usługi z danego zakresu.
Przykład:
Załóżmy, że znajomy zaprosił Cię jako prelegenta na kilka spotkań biznesowych, za które otrzymasz wynagrodzenie. W swoim wpisie nie posiadasz kodu PKD odpowiadającego działalności szkoleniowej. Sam ten fakt nie musi jeszcze wykluczać przeprowadzenia wykładów.
Jeżeli jednak zamierzasz regularnie świadczyć tego rodzaju usługi, powinieneś dodać odpowiedni kod do swojego wpisu w CEIDG.
Rejestrując działalność gospodarczą, musisz również dokonać odpowiedniego zgłoszenia do ZUS. Prowadzenie firmy wiąże się bowiem z obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W zależności od Twojej sytuacji możesz być zobowiązany do opłacania składek w pełnej wysokości albo skorzystać z przewidzianych ulg, takich jak:
Możliwość skorzystania z każdej z tych ulg zależy od spełnienia określonych warunków. Istotne są również terminy dokonania odpowiednich zgłoszeń.
Jeżeli chcesz skorzystać z ulgi na start, powinieneś zgłosić się do właściwego ubezpieczenia podczas rejestracji działalności albo w odpowiednim terminie po jej rozpoczęciu. Błędne zgłoszenie może spowodować niepotrzebne komplikacje, dlatego lepiej nie wybierać formularza metodą „ten wygląda znajomo".
Wysokość składki zdrowotnej będzie natomiast zależała m.in. od wybranej formy opodatkowania.
Rozpoczynając działalność, musisz zastanowić się, w jaki sposób będziesz opodatkowywać uzyskiwane dochody lub przychody. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej masz do wyboru trzy podstawowe formy, z których każda działa inaczej:
Wybór nie powinien zależeć wyłącznie od wysokości stawki podatku, ale trzeba uwzględnić w nim również:
Warto poznać podstawowe zasady poszczególnych form opodatkowania. Przypadkowo wybrana forma może kosztować znacznie więcej niż konsultacja z księgowym lub doradcą podatkowym.
Wybór podatku liniowego lub ryczałtu należy zgłosić co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w danym roku. Jeśli pierwszy przychód osiągniesz w grudniu, termin upływa z końcem roku.
Jeżeli nie wybierzesz innej formy, Twoje dochody będą co do zasady opodatkowane według skali podatkowej.
Rejestrując działalność, możesz również zgłosić się jako czynny podatnik VAT. W niektórych przypadkach rejestracja będzie dobrowolna, a w innych obowiązkowa już od początku prowadzenia firmy.
Jeżeli świadczysz usługi przede wszystkim na rzecz innych przedsiębiorców będących podatnikami VAT, rejestracja może być korzystnym rozwiązaniem. Twoi kontrahenci zazwyczaj mogą bowiem odliczyć podatek wykazany na fakturze.
Jeżeli natomiast Twoimi klientami będą głównie osoby nieprowadzące działalności gospodarczej, doliczenie VAT może zwiększyć cenę oferowanych produktów lub usług. W takim przypadku korzystanie ze zwolnienia z VAT może być korzystniejsze.
Nie jest to jednak zasada działająca automatycznie. Trzeba wziąć pod uwagę m.in. rodzaj działalności, wysokość planowanych zakupów, strukturę klientów oraz możliwość korzystania ze zwolnienia.
Niektóre rodzaje działalności wykluczają zwolnienie z VAT niezależnie od wysokości sprzedaży.
W niektórych branżach kasa rejestrująca (potocznie nazywana kasą fiskalną) jest obowiązkowa już od pierwszej transakcji, dlatego lepiej ustalić to wcześniej, zamiast dowiedzieć się o obowiązku podczas pierwszej kontroli.
Jeżeli zamierzasz sprzedawać towary lub świadczyć usługi na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, z tematem kasy fiskalnej powinieneś zapoznać się jeszcze przed rozpoczęciem sprzedaży.
Jeżeli jednak Twoimi klientami będą wyłącznie przedsiębiorcy, a każdą sprzedaż udokumentujesz fakturą, kasa fiskalna zazwyczaj nie będzie Twoim głównym zmartwieniem – przynajmniej na początku.
Sprawdź przede wszystkim:
Gdy przemyślisz wszystkie powyższe zagadnienia, możesz przystąpić do rejestracji firmy.
Aby założyć jednoosobową działalność gospodarczą, nie musisz wychodzić z domu. Wniosek możesz złożyć przez internet, korzystając z formularza CEIDG-1. Podczas wypełniania wniosku należy podać:
Numer NIP był do 2011 roku powszechnie nadawany również osobom nieprowadzącym działalności gospodarczej. Obecnie osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności i nie jest podatnikiem VAT, co do zasady posługuje się numerem PESEL.
Jeżeli jednak w przeszłości został Ci nadany NIP, po rozpoczęciu działalności będziesz posługiwać się tym samym numerem. Nie otrzymasz nowego NIP. Numer ten nie zmieni się również wtedy, gdy zamkniesz firmę, a po kilku latach ponownie rozpoczniesz działalność.
