Kluczowe wnioski:
Dodatkowe aktywności zarobkowe to dobry sposób na podreperowanie domowego budżetu. Osoby, które dorywczo zajmują się pracą twórczą, domową produkcją czy okazjonalną sprzedażą i osiągają z tego tytułu niewielkie zarobki, nie muszą od razu zakładać firmy. Działalność bez rejestracji pozwala uniknąć formalności, ograniczyć koszty i zaoszczędzić czas. Sprawdź, kto może z niej skorzystać i na jakich warunkach.
Działalność nierejestrowana (działalność nieewidencjonowana, bez rejestracji) jest legalną formą prowadzenia drobnej działalności zarobkowej przez osoby fizyczne, która nie wymaga zakładania działalności gospodarczej. Dzięki przepisom, nawet jeśli aktywności spełniają jej kluczowe cechy, ale przychody mieszczą się w limitach, nie trzeba przeprowadzać rejestracji w CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej).
Działalność nierejestrowana – przykład
Z działalności nierejestrowanej mogą skorzystać osoby sprzedające dorywczo rękodzieło. Tworzenie biżuterii, domowych dekoracji czy produktów z włóczki, takich jak szydełkowane zabawki lub odzież, to dobry sposób na połączenie pasji z chęcią dorobienia do domowego budżetu po godzinach. Taka dorywcza praca nie wymaga zakładania firmy, o ile uzyskiwane przychody są niższe niż ustawowe limity.
Od 1 stycznia 2026 roku limity uprawniające do korzystania z działalności nierejestrowanej są ustalane kwartalnie. To 225% minimalnego wynagrodzenia brutto za pracę, które w 2026 roku zostało ustalone na poziomie 4806 złotych. W tych okolicznościach aktualny kwartalny limit wynosi 10 813,50 złotych.
Dodatkowy warunek prowadzenia firmy nierejestrowanej dotyczy niewykonywania działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy (5 lat).
Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną musi spełniać określone obowiązki, w tym przede wszystkim prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży, wystawiać rachunki czy rozliczać przychody w rocznym zeznaniu PIT. Dokumentowanie sprzedaży najczęściej odbywa się w formie rachunków lub faktur.
Pamiętaj, że jeśli nie masz zarejestrowanej firmy, w 2026 roku nie masz obowiązku wystawiać faktur w KSeF, o ile nie przekroczysz limitu 10 000 zł z VAT miesięcznie. Od 1 stycznia 2027 roku wystawianie dokumentów w systemie KSeF stanie się obowiązkowe także dla osób na działalności nierejestrowanej, których sprzedaż w relacjach z innymi firmami (B2B) wynosi miesięcznie maksymalnie 10 000 zł. Warto więc już teraz korzystać z narzędzi, które to umożliwiają.
Prowadzenie ewidencji sprzedaży i wystawianie rachunków nie musi być uciążliwym obowiązkiem. Nowoczesna księgowość online pozwala na szybkie generowanie dokumentów bezpośrednio z poziomu aplikacji na smartfonie, co jest idealnym rozwiązaniem przy drobnej sprzedaży. Comarch Betterfly oferuje dwa modele obsługi księgowej Twojej działalności:
Dzięki temu zyskujesz program do wystawiania faktur zgodny z KSeF oraz dostęp do wsparcia księgowych.
Wysokie składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne są zmorą przedsiębiorców. Konieczność ich comiesięcznego opłacania utrudnia osiąganie zadowalających zysków z prowadzonej działalności i może stanowić przeszkodę w rozwoju, zwłaszcza na początku biznesowej kariery. Z tego powodu popularnym rozwiązaniem w obliczu niższych przychodów jest działalność nierejestrowana, która – co do zasady – nie wymaga uiszczania składek ZUS.
Działalność nieewidencjonowania nie wymaga zakładania działalności gospodarczej. Dzięki temu osoba, która ją wykonuje, nie jest zobowiązana do odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne ani zdrowotne.
Składki ZUS są nieobowiązkowe zawsze, gdy zawierana umowa nie podlega oskładkowaniu. Nawet gdyby konkretny stosunek prawny był nim objęty, do zgłoszenia do ubezpieczeń i opłacania należności jest obowiązany podmiot, który zawiera umowę z osobą prowadzącą działalność nierejestrowaną, a nie ta osoba.
Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną nie są przedsiębiorcami, a co za tym idzie – nie zawierają umów B2B, tylko umowy cywilnoprawne. Z tego powodu – jeśli nawiążesz współpracę w zakresie świadczenia usług – w praktyce dojdzie prawdopodobnie do zawarcia umowy zlecenia lub umowy, do której mają zastosowanie dotyczące jej przepisy. W takim wypadku zleceniodawca ma obowiązek odprowadzenia za Ciebie składek do ZUS. Potwierdzają to wydawane indywidualne interpretacje ZUS.
Działalność nierejestrowana a ubezpieczenie – przykład
Jeśli w ramach działalności nierejestrowanej wykonasz rękodzieło w formie unikalnego naszyjnika na zamówienie, współpracę da się zakwalifikować jako umowę o dzieło i obowiązek opłacenia składek ZUS nie powstanie. Gdyby jednak doszło do podpisania umowy o świadczenie usług w postaci sprzątania na rzecz przedsiębiorstwa, umowa powinna być oskładkowana na takich zasadach, jak umowa zlecenia.
Jeśli zostanie zawarta umowa zlecenie w ramach działalności nierejestrowanej, albo inna umowa, która stanowi podstawę do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami ZUS, składki płaci druga strona umowy – w tym przypadku zleceniodawca. Płatnik składek na zgłoszenie ma 7 dni.
Do samodzielnego odprowadzania składek ZUS na ubezpieczenie zdrowotne czy społeczne nigdy nie będzie zobowiązana osoba prowadząca działalność nierejestrowaną, ponieważ nie ma statusu przedsiębiorcy.
Zasadniczo działalność nierejestrowana nie podlega pod ZUS, ponieważ osoba zarabiająca w tej formie nie prowadzi działalności gospodarczej. Obowiązek opłacania składek nie powstanie np. w przypadku dostawy towarów. Zgłoszenie do ZUS może być jednak wymagane, jeśli dojdzie do zawarcia umowy zlecenia lub umowy, do której mają zastosowanie dotyczące jej przepisy.
Działalność nierejestrowana nie stanowi podstawy do opłacania składek ZUS. Każda osoba, która mieszka w Polsce i nie ma obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego lub społecznego, może jednak ubezpieczyć się dobrowolnie. W tym celu należy złożyć wniosek. Po zawarciu umowy zostaniesz objęty ubezpieczeniem od dnia wskazanego w jej treści.
Co do zasady prowadzenie działalności nierejestrowanej bez opłacania składek ZUS jest możliwe, nawet jeśli pracujesz na etacie. Trzeba jednak pamiętać, że uzyskiwane przychody z tego tytułu nie mogą przekroczyć aktualnego limitu uprawniającego do korzystania z preferencji.
